Bulutları Fetheden Üç Kral: Türkiye Pazarında AWS, Azure ve Alibaba Cloud

Bulut bilişim, bireylerden küresel şirketlere kadar herkesin teknolojiye erişim biçimini kökten değiştirdi. Artık yalnızca verileri saklamak değil; yapay zekâ uygulamaları geliştirmek, kurumsal uygulamalar barındırmak veya global içerik sunmak da bu altyapıların sunduğu imkanlarla mümkün hale geldi. Bu alandaki üç büyük oyuncu olan Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure ve Alibaba Cloud, hem dünya genelinde hem de Türkiye’de önemli roller üstleniyor. Gelin birlikte, her bir sağlayıcının sunduğu hizmetleri, kullanıcı profillerini ve Türkiye’deki etkilerini ele alalım.

Amazon Web Services (AWS)

Kuruluş ve Ekosistem: 2006’da Amazon tarafından başlatılan AWS, bulut bilişimi kitleselleştiren ilk platformlardan biridir. Bugün 200’ü aşkın hizmet sunan devasa bir ekosistemdir.

Hizmet Kategorileri: AWS, bulut altyapısı, veri analitiği, yapay zekâ, güvenlik ve ağ yönetimi gibi birçok kritik başlıkta hizmet sunar. Özellikle uygulama geliştirme ve devreye alma süreçlerini kolaylaştırmak için geliştiricilere kapsamlı araçlar sağlar.

  • Compute (Hesaplama): Amazon EC2 ile sanal makineler oluşturulabilirken, AWS Lambda sunucusuz uygulamalar geliştirmeye olanak tanır. ECS (Elastic Container Service) ve EKS (Elastic Kubernetes Service) gibi konteyner çözümleri sayesinde mikro servis mimarileri kolaylıkla yönetilebilir.
  • Depolama: Amazon S3, nesne tabanlı veri depolamak için sınırsız ölçeklenebilirlik sunar. EBS (Elastic Block Store), sanal makineler için blok seviyesinde depolama sağlarken, EFS (Elastic File System) dosya tabanlı paylaşımlı depolama ihtiyaçlarını karşılar.
  • Veritabanı ve Analitik: Amazon RDS ilişkisel veritabanlarını yönetirken; DynamoDB NoSQL yapısında hızlı ve ölçeklenebilir çözümler sunar. Redshift büyük veri analizi için veri ambarı sağlar. Athena, doğrudan S3 üzerinde SQL ile analiz yapılmasına olanak tanır.
  • Yapay Zekâ: SageMaker, makine öğrenimi modellerini geliştirmek, eğitmek ve dağıtmak için kapsamlı bir platformdur. Rekognition görüntü analizi, Comprehend metin analizi, Polly ses üretimi gibi hizmetler, çeşitli senaryolarda kullanılabilir.
  • Güvenlik: IAM (Identity and Access Management), kullanıcı erişimlerini denetler. AWS Shield DDoS saldırılarına karşı koruma sağlar. KMS ile şifreleme anahtarları yönetilebilir.
  • Ağ ve Dağıtım: VPC (Virtual Private Cloud) ile izole ağlar oluşturulabilir. CloudFront ile içerikler dünya genelinde hızlıca sunulabilir. Route 53 DNS hizmeti, ELB (Elastic Load Balancing) trafiği dağıtmak için kullanılır.

Kullanım Profili: Startup’lardan devlet kurumlarına kadar geniş bir kullanıcı kitlesine sahiptir. Netflix, Airbnb, NASA gibi kurumlar da AWS altyapısını kullanıyor. Ayrıca sağlık, finans, eğitim gibi sektörlerde özelleşmiş çözümler sunarak hem güvenlik hem de veri işleme ihtiyaçlarını karşılayacak altyapı sağlar.

Türkiye’de AWS: 2015’te İstanbul ofisini açtı. Türkiye’de Yemeksepeti, Digitürk, Arçelik gibi büyük kullanıcıları var. 2024’te AWS Outposts ve İstanbul’da ilk Edge lokasyonu devreye alındı. Henüz bölgesel veri merkezi bulunmasa da, Outposts ve CDN ile lokal deneyim sunuyor. KVKK uyumluluğu için yerel altyapılarla hibrit sistem kurulmasına olanak tanıyan bu yaklaşım, regülasyonlara uygun çözümler geliştirmek isteyen firmalar için kritik öneme sahip.

Microsoft Azure

Kuruluş ve Ekosistem: 2010 yılında Microsoft tarafından başlatıldı. Bugün 600’ün üzerinde hizmet sunan uçtan uca bir platform haline geldi. Azure, özellikle Microsoft ürünleriyle entegre çalışabilme özelliği sayesinde yaygın kullanım alanı bulmuştur.

Hizmet Kategorileri: Azure, hem geliştiriciler hem de işletmeler için dijital dönüşümü hızlandıran kapsamlı çözümler sunar.

  • Compute (Hesaplama): Azure Virtual Machines, özelleştirilebilir sanal sunucular sunar. Azure App Service, web ve mobil uygulamalar için PaaS hizmeti sağlar. Azure Functions sunucusuz mimari için geliştirilmiştir. AKS, Kubernetes tabanlı uygulamalar için konteyner orkestrasyonu sağlar.”Konteyner orkestrasyonu, çok sayıda konteynerin otomatik yönetimidir. Özellikle Kubernetes gibi araçlarla konteynerlerin dağıtımı, ölçeklenmesi ve iletişimi kolayca sağlanır.”
  • Depolama: Azure Blob Storage, büyük miktarda yapılandırılmamış verinin depolanmasını sağlar. Azure Files, SMB protokolüyle çalışan dosya paylaşım hizmetidir. Azure Disk Storage, yüksek performanslı disk depolama sunar.
  • Veritabanı ve Analitik: Azure SQL Database, tam yönetilen bir SQL veritabanı sağlar. Cosmos DB, çoklu model desteğiyle küresel dağıtımlı NoSQL veritabanıdır. Azure Synapse Analytics, büyük veri analitiği için güçlü bir çözüm sunar. HDInsight, Hadoop/Spark altyapısı sağlar.
  • Yapay Zekâ: Azure Cognitive Services, görsel tanıma, konuşma, dil işleme gibi hazır API’ler sunar. Azure Machine Learning, makine öğrenimi modellerini geliştirmek ve dağıtmak için güçlü bir platformdur.
  • Güvenlik: Azure AD, kimlik yönetimi sağlar. Azure Firewall, DDoS Protection ve Defender for Cloud hizmetleri güvenlik altyapısını güçlendirir.
  • Ağ: Azure Virtual Network ile ağ izolasyonu ve VPN bağlantısı kurulabilir. Azure CDN, Front Door ve Traffic Manager ile içerik ve trafik yönetimi yapılabilir.

Kullanım Profili: Microsoft’un geçmişine bağlı olarak kurumsal müşteriler arasında yaygın. Özellikle Windows Server, Office ve SQL Server altyapısını kullanan şirketler, Azure’a geçişte lisans avantajı ve yönetim kolaylığı sağlıyor. Ayrıca start-up’lar için krediler, teknik destek ve entegrasyon araçları da sunuluyor.

Türkiye’de Azure: Türkiye’deki kurumsal şirketler, Microsoft geçmişi nedeniyle Azure’a daha yatkın. Bankalar, kamu kurumları ve eğitim sektörü gibi alanlarda Azure çözümleri aktif şekilde kullanılmakta. Veri merkezi olmamasına rağmen, Azure Stack ile yerel veri merkezleri üzerinden hizmet verebilmek, KVKK ve sektörel regülasyonlara uygunluk sağlamak için önemli bir avantaj sunuyor.

Alibaba Cloud

Kuruluş ve Ekosistem: 2009 yılında Alibaba Group tarafından kuruldu. Asya-Pasifik’in en büyük sağlayıcısı olup, dünya genelinde 29 bölgede faaliyet gösteriyor. Alibaba Cloud, büyük ölçekli e-ticaret trafiğini başarıyla yönetebilme yeteneğiyle tanınır.

Hizmet Kategorileri: Alibaba Cloud, özellikle yüksek trafikli online işlemler, e-ticaret çözümleri ve Asya odaklı veri hizmetleriyle öne çıkar.

  • Compute (Hesaplama): ECS (Elastic Compute Service) ile kullanıcılar CPU, RAM gibi kaynakları belirleyerek sanal makineler oluşturabilir. Function Compute sunucusuz uygulama geliştirme imkanı sağlar. Kubernetes Service konteyner tabanlı yönetimi destekler.
  • Depolama: OSS (Object Storage Service) Amazon S3 muadili olup, büyük ölçekli veri depolamaya yöneliktir. Bulut disk ve dosya sistemleri, performansa göre şekillendirilmiş çeşitli seçenekler sunar.
  • Veritabanı ve Analitik: PolarDB, yüksek performanslı ilişkisel veritabanı; AnalyticDB, OLAP analizi için optimize edilmiş bir çözümdür. MaxCompute, büyük veri işleme için ölçeklenebilir bir altyapı sunar.
  • Yapay Zeka: ET Brain çözümleri (City Brain, Industrial Brain), şehir yönetimi ve sanayi gibi alanlarda yapay zeka kullanımı sağlar. PAI platformu, geliştiricilere yapay zekâ modelleri oluşturma imkanı sunar.
  • Güvenlik: Anti-DDoS, CloudMonitor, Web Application Firewall ile güçlü bir güvenlik altyapısı sunar.
  • Ağ: VPC, global CDN, trafik yönlendirme hizmetleri ile yüksek kullanılabilirlikli altyapı sunar.

Kullanım Profili: Çin merkezli şirketler, e-ticaret platformları ve Asya’daki KOBİ’ler arasında popüler. Alibaba Cloud, özellikle Çin pazarına giriş yapmak isteyen şirketler için altyapı sağlama açısından stratejik bir seçimdir. Ayrıca fiyat/performans dengesi sayesinde küçük ve orta ölçekli işletmelerin bulut geçişinde tercih sebebidir.

Türkiye’de Alibaba Cloud: 2018’de e-Glober iş ortaklığıyla Türkiye’ye giriş yaptı. Trendyol, Alibaba Cloud’un altyapısından faydalanan büyük bir örnek. 2023’te Türkiye’ye 1 milyar dolarlık yatırım planı açıklandı — Ankara’da veri merkezi ve İstanbul’da lojistik merkezi kurulması hedefleniyor. Bu yatırımlar, veri güvenliği ve gecikme sorunlarını azaltarak Türkiye’deki regülasyonlara uyumlu hizmetlerin yaygınlaşmasını sağlayabilir.

Geleceğe Bakış: Türkiye’de Bulut Bilişimin Evrimi

Türkiye’de bulut bilişimin geleceği, hem yerel altyapı yatırımlarına hem de düzenleyici çerçevelerin esnekliğine bağlı olarak şekilleniyor. 2020’lerin ortasında veri güvenliği, yerelleşme ve düşük gecikmeli hizmet sunumu, şirketlerin sağlayıcı tercihlerinde kritik faktörler haline geldi.

  • Regülasyon ve Uyum: KVKK gibi yasal zorunluluklar, küresel sağlayıcıları yerel çözümler geliştirmeye zorluyor. Outposts (AWS), Azure Stack ve Alibaba’nın planladığı veri merkezi gibi çözümler bu ihtiyaca doğrudan yanıt veriyor.
  • Yerel Ekosistem Gelişimi: Türkiye’de yazılım geliştirici toplulukları, start-up kuluçka merkezleri ve üniversitelerdeki iş birlikleri sayesinde bulut teknolojileri daha erken benimseniyor. Microsoft’un eğitim programları, AWS’nin etkinlikleri ve Alibaba Cloud’un e-ihracat destekleri bu dönüşümü destekliyor.
  • Sektörel Odak: Sağlık, finans, üretim, medya ve kamu gibi sektörlerde artan bulut kullanımı, özel çözümler gerektiriyor. Yapay zekâ, büyük veri ve uç bilişim (edge computing) alanlarındaki ihtiyaçlar doğrultusunda bu üç sağlayıcı da Türkiye’ye özel çözümler sunma eğiliminde.
  • Rekabet ve Maliyet: Kullanıcılar için asıl kazanç, rekabetin artmasıyla birlikte daha uygun maliyetli, hızlı ve güvenli hizmetlere erişim olacak. Yatırımların artması, yerel partner ekosisteminin büyümesi ve regülasyonların netleşmesiyle birlikte, Türkiye’nin bölgesel bir bulut bilişim merkezi haline gelmesi olası.

Özetle, Türkiye’de bulut bilişimin evrimi yalnızca teknolojik değil, aynı zamanda stratejik ve hukuki bir dönüşüm sürecidir. Bu süreçte AWS, Azure ve Alibaba Cloud gibi global aktörlerin Türkiye’ye yönelik yatırımları, pazarın olgunlaşmasında belirleyici rol oynamaya devam edecektir.

Kaynakça

Amazon Web Services (AWS)

Microsoft Azure

Alibaba Cloud

  • Alibaba Cloud — Wikipedia
  • Anadolu Ajansı — ATP & Alibaba Cloud Türkiye İş Ortaklığı ve ENS Yatırımı
  • Alibaba Cloud Türkiye Edge Node Hizmeti ve Stratejik Yorumlar — Anadolu Ajansı
  • Türkiye Bulut Pazarı ve Alibaba Cloud’un Vizyonu — Anadolu Ajansı